PGS 15: opslag van verpakte gevaarlijke stoffen

PGS 15 is de Nederlandse richtlijn voor de opslag en tijdelijke opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. De richtlijn beschrijft hoe bedrijven de risico's kunnen beheersen bij opslag van gevaarlijke stoffen in verpakkingen, zoals flessen, cans, vaten, dozen, IBC's en bepaalde containers.

De richtlijn gaat over veiligheid bij opslag, met aandacht voor:

• brandveiligheid;
• arbeidsveiligheid;
• omgevingsveiligheid;
• brand- en rampenbestrijding.

PGS 15 werkt volgens een risicobenadering. Dat betekent dat wordt gekeken welke ongewenste gebeurtenissen kunnen optreden, welke gevolgen die kunnen hebben en welke maatregelen nodig zijn om die risico's te voorkomen of te beperken.

Welke stoffen vallen onder PGS 15?

PGS 15 is van toepassing op de opslag en tijdelijke opslag van onder meer:

• verpakte gevaarlijke stoffen van diverse ADR-klassen;
• CMR-/CLP-stoffen;
• afvalstoffen met vergelijkbare chemische of fysische eigenschappen;
• gewasbeschermingsmiddelen en biociden;
• bepaalde stoffen in tankcontainers volgens ADR 6.8.

Niet alle stoffen vallen onder PGS 15. Voor sommige stoffen of situaties gelden andere regels of andere PGS-richtlijnen. Zo vallen onder meer radioactieve stoffen, lithiumhoudende energiedragers en bepaalde vaste minerale anorganische meststoffen buiten het toepassingsgebied van PGS 15. Ook verkoopruimtes voor particulieren zoals bedoeld in artikel 4.1013 van het Bal vallen buiten deze richtlijn.

Wanneer moet je PGS 15 toepassen?

Of PGS 15 van toepassing is, hangt af van onder meer:

• de soort stof;
• de ADR-klasse;
• de verpakkingsgroep;
• de hoeveelheid;
• het type opslag;
• of het gaat om gewone opslag of tijdelijke opslag.

De richtlijn bevat ondergrenzen. Onder die grenzen worden de risico's bij normaal gebruik beperkt geacht, maar andere wettelijke verplichtingen kunnen nog steeds gelden. Als ondergrenzen worden overschreden, kunnen de maatregelen uit PGS 15 van toepassing worden op de aanwezige verpakte gevaarlijke stoffen binnen de activiteit.

Voor stoffen in gelimiteerde hoeveelheden (LQ) of vrijgestelde hoeveelheden (EQ) kan onder voorwaarden een aanvullende vrijstelling gelden tot tweemaal de ondergrens. Die vrijstelling geldt alleen als de stoffen in transportverpakking zijn opgeslagen.

Wat regelt PGS 15 in de praktijk?

PGS 15 bevat maatregelen voor het veilig inrichten en gebruiken van opslagvoorzieningen. Denk aan maatregelen voor:

• brandwerendheid en brandcompartimentering;
• opvangvoorzieningen bij lekkage;
• brandveiligheidsopslagkasten;
• scheiding en vakindeling van stoffen;
• veilig werken in en rond de opslagvoorziening;
• stellingen en aanrijdbeveiliging;
• onderhoud, keuring en inspectie;
• opleiding en training van personeel;
• veiligheidsafstanden;
• noodplannen, incidenten en calamiteiten;
• pictogrammen en veiligheidsaanwijzingen;
• tijdelijke opslag.

Een opslagvoorziening voor verpakte gevaarlijke stoffen is een ruimte die speciaal is bedoeld voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen. Zo'n opslagvoorziening is uitgevoerd als brandcompartiment. In de richtlijn staat welke weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag nodig is. Standaard wordt uitgegaan van 60 minuten Wbdbo, maar voor bepaalde situaties kan een andere eis gelden.

Basisveiligheid

PGS 15 gaat ervan uit dat bij opslag van gevaarlijke stoffen een basisveiligheidsniveau aanwezig is. Dat bestaat onder meer uit wettelijke beschermende maatregelen, bewezen goede praktijken en "good housekeeping": orde, netheid en zorgvuldig werken om gevaarlijke situaties te voorkomen.

Relatie met wet- en regelgeving

PGS 15 werkt wettelijke voorschriften verder uit op basis van onder meer de Omgevingswet, de Arbeidsomstandighedenwet en de Wet veiligheidsregio's. Daarnaast kunnen ook andere wetten en regels van toepassing zijn, bijvoorbeeld rond warenwetgeving, arbeidsveiligheid of vervoer van gevaarlijke stoffen.

Alleen de normatieve delen van de richtlijn gelden als eis of voorschrift. In de leeswijzer staat dat onder meer het toepassingsbereik, de richtingaanwijzer wet- en regelgeving, de doelen en de maatregelen normatief zijn.

Over deze versie

Deze samenvatting is gebaseerd op PGS 15:2025 versie 1.1 (april 2026). In het document staat dat deze versie inhoudelijk gelijk is aan de door het Bestuurlijk Omgevingsberaad vastgestelde PGS 15:2025 versie 1.0 (januari 2025). In versie 1.1 zijn het interactieve risicodiagram toegevoegd en enkele koppelingen in scenario's, doelen en maatregelen hersteld.

Let op: in het geraadpleegde document staat ook dat het om een ongecontroleerde versie gaat. De PGS-beheerorganisatie vermeldt daarbij dat zij niet verantwoordelijk is voor de volledigheid en juistheid van deze versie, en dat de versie op de website van de PGS-beheerorganisatie de enige geautoriseerde versie is.

Praktische betekenis

Voor bedrijven betekent PGS 15 vooral dat zij moeten kunnen beoordelen:

• welke gevaarlijke stoffen zij opslaan;
• welke ADR-klasse, CLP-indeling en eventuele CMR-eigenschappen daarbij horen;
• hoeveel van deze stoffen aanwezig zijn;
• waar en hoe de stoffen worden opgeslagen;
• welke maatregelen nodig zijn voor veilige opslag.

Een actueel stoffenregister of stoffenjournaal helpt om dit overzicht te bewaren. Daarmee wordt sneller duidelijk welke stoffen aanwezig zijn, op welke locatie ze staan en welke opslagregels of veiligheidsmaatregelen mogelijk relevant zijn.