Wat is een VIB?
Een gestandaardiseerd document van 16 rubrieken met gevaarseigenschappen, grenswaarden, risico's, beschermingsmiddelen, transport- en opslagvoorschriften.
REACH / ARBOBESLUIT / WETTELIJKE VERPLICHTING
Veiligheidsinformatieblad (VIB):
Veiligheidsinformatieblad (VIB):
wettelijke verplichtingen en gebruik
Het Veiligheidsinformatieblad (VIB / SDS) is het wettelijke brondocument voor veilig werken met chemische stoffen en mengsels. Lees wat er in een VIB moet staan conform REACH art. 31 en EU 2020/878, wanneer verstrekking verplicht is en hoe u de gegevens vertaalt naar een actueel Arbo-stoffenregister en PGS 15 opslag.
Veiligheidsinformatieblad in het kort
De vier belangrijkste pijlers van de VIB-verplichting:
Wanneer verplicht?
Voor alle als gevaarlijk ingedeelde stoffen en mengsels (CLP), PBT/zPzB-stoffen, SVHC-kandidaatstoffen en op verzoek bij specifieke concentraties.
Plicht van leverancier
Gratis verstrekken in de officiële taal (Nederlands) bij of vóór de eerste levering, en updates automatisch nasturen binnen 12 maanden na aankoop.
Plicht van werkgever
Actuele VIB's beheren, informatie vertalen naar de RI&E (art. 4.2 Arbobesluit), werkplekinstructies opstellen en veilige opslag inrichten (PGS 15).
Wat is een Veiligheidsinformatieblad (VIB / SDS)?
Een Veiligheidsinformatieblad (VIB) — internationaal aangeduid als Safety Data Sheet (SDS) — is een gestructureerd document dat gedetailleerde veiligheids-, gezondheids- en milieu-informatie bevat over een chemische stof of mengsel.
Het VIB is wettelijk verankerd in artikel 31 en Bijlage II van de Europese REACH-verordening (EG nr. 1907/2006). Sinds 1 januari 2023 moeten alle VIB's in de Europese Unie voldoen aan de geactualiseerde opzet van Verordening (EU) 2020/878, met onder meer eisen voor hormoonontregelende stoffen, nanovormen en de vermelding van de Unique Formula Identifier (UFI-code).
Het doel van het VIB is om downstreamgebruikers (zoals werkgevers, veiligheidskundigen en preventiemedewerkers) te voorzien van alle gegevens die nodig zijn om de nodige maatregelen te nemen ter bescherming van de gezondheid van werknemers, de veiligheid op de werkplek en het milieu.
Wettelijke taalvereiste: altijd in het Nederlands
Volgens REACH artikel 31 lid 5 moet het veiligheidsinformatieblad worden verstrekt in de officiële taal van de lidstaat waar de stof of het mengsel in de handel wordt gebracht. Voor het op de markt opgesteld. Een Engelstalig of Duitstalig SDS volstaat bij een inspectie door de Nederlandse Arbeidsinspectie of omgevingsdiensten niet als wettig VIB voor werknemers in Nederland.
Wanneer is een VIB wettelijk verplicht?
De REACH-verordening maakt onderscheid tussen situaties waarin een VIB automatisch moet worden meegeleverd en situaties waarin dit op verzoek van de afnemer verplicht is:
REACH ART. 31 LID 1
1. Automatisch verplicht
De leverancier moet het VIB ongevraagd meesturen bij de eerste levering wanneer:
- CLP-indeling gevaarlijk: De stof of het mengsel voldoet aan de criteria voor indeling als gevaarlijk volgens de CLP-verordening (EG nr. 1272/2008).
- PBT of zPzB: De stof is persistent, bioaccumulerend en toxisch (PBT) of zeer persistent en zeer bioaccumulerend (zPzB) volgens REACH Bijlage XIII.
- SVHC-kandidaatslijst: De stof is opgenomen op de REACH-kandidaatslijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen (voor autorisatie op grond van artikel 59).
REACH ART. 31 LID 3
2. Verplicht op verzoek
Voor niet-gevaarlijk ingedeelde mengsels moet de leverancier op verzoek een VIB verstrekken indien het mengsel bevat:
- Gevaarlijke componenten: Ten minste één stof met gezondheids- of milieurisico’s in een concentratie van ≥ 1,0 gewichtsprocent (of ≥ 0,2 volumeprocent voor gassen).
- CMR of sensibiliserend: Ten minste één kankerverwekkende (Cat. 2), mutagene (Cat. 2), reprotoxische (Cat. 1A, 1B, 2), huid- of inhalatiesensibiliserende stof in een concentratie van ≥ 0,1 gewichtsprocent.
- Europese grenswaarde: Een stof waarvoor op communautair niveau een grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling (OEL) is vastgesteld.
Wettelijke verplichtingen in de keten
Zowel de leverancier als de werkgever hebben vanuit REACH en de Arbeidsomstandighedenwetgeving duidelijke, complementaire verantwoordelijkheden:
LEVERANCIER / FABRIKANT / IMPORTEUR
Verplichtingen van de leverancier
Verantwoordelijk voor de correctheid en tijdige verspreiding van het VIB:
- Gratis levering: Het VIB moet kosteloos op papier of elektronisch worden verstrekt uiterlijk op het moment van de eerste fysieke levering.
- Actieve revisieplicht: Zodra er nieuwe informatie over gevaren beschikbaar komt of een autorisatie/restrictie wordt opgelegd, moet de leverancier onverwijld een bijgewerkt VIB sturen naar alle afnemers aan wie het product in de voorafgaande 12 maanden is geleverd (REACH art. 31 lid 9).
- Format EU 2020/878: Het VIB moet strikt voldoen aan de 16 rubrieken en subrubrieken, inclusief de verplichte informatie over nanovormen, hormoonontregeling en UFI-codes.
- Deskundig opgesteld: Het VIB moet zijn opgesteld door een ter zake bevoegde en opgeleide specialist (REACH Bijlage II punt 0.2.3).
WERKGEVER / AFNEMER
Verplichtingen van de werkgever
Verantwoordelijk voor veilige toepassing op de werkplek en opslag:
- Actueel VIB-beheer: Beschikken over een actueel, Nederlandstalig VIB voor elke gevaarlijke stof die binnen de organisatie wordt gebruikt of opgeslagen.
- RI&E en Stoffenregister: Het VIB gebruiken als bron voor de RI&E (Arbobesluit art. 4.2), grenswaardentoetsing (TGG) en het Arbo-stoffenregister.
- Voorlichting & WIK: Werknemers aantoonbaar instrueren over risico’s en PBM (Arbobesluit art. 4.10), bijvoorbeeld via een beknopte Werkplekinstructiekaart. Het VIB moet direct raadpleegbaar zijn voor personeel.
- Opslaginrichting (PGS 15): De fysische en vervoersgegevens (rubriek 7, 9, 10 en 14) toepassen voor brandveiligheid, lekbakcapaciteit en stoffenscheiding.
De 16 vaste rubrieken van het VIB
Volgens Bijlage II van REACH moet elk veiligheidsinformatieblad exact 16 genummerde rubrieken bevatten in een vaste volgorde. Beweeg of klik op een rubriek voor de volledige inhoud en praktische toepassing:
Identificatie
Gevaren
Samenstelling
Eerste hulp
Brandbestrijding
Accidenteel vrijkomen
Hantering & opslag
Maatregelen blootstelling
Fysische & chemische eigenschappen
Stabiliteit & reactiviteit
Toxicologische informatie
Ecologische informatie
Instructies voor verwijdering
Transport
Regelgeving
Overige informatie
VIB in de praktijk: Arbo-stoffenregister en PGS 15
Een VIB is geen doel op zich, maar de essentiële bouwsteen voor uw bedrijfsprocessen. In de praktijk gebruikt u specifieke rubrieken voor verschillende wettelijke doeleinden:
| TOEPASSING | BENODIGDE VIB-RUBRIEKEN | WAT LEGT U VAST IN UW BEDRIJF? |
|---|---|---|
|
Arbo-stoffenregister (art. 4.2 / 4.13)
|
Rubriek 2 (Gevaren)
Rubriek 3 (Samenstelling)
Rubriek 11 (Toxicologie)
Rubriek 8 (TGG-grenswaarden)
Rubriek 15 (SZW-status)
|
Koppeling van product- en componentengevaren aan de concrete handelingen, blootstellingsduur, ruimtelijke ventilatie en gebruikte PBM op de werkplek. |
|
PGS 15 Opslag & Scheiding
|
Rubriek 7 (Opslagcondities)
Rubriek 9 (Vlampunt / toestand)
Rubriek 10 (Onverenigbare stoffen)
Rubriek 14 (ADR-klasse / VG)
|
Bepalen van het juiste type veiligheidskast (bijv. WB 90 / Type 90), lekbakcapaciteit, ventilatie en onderlinge stoffenscheiding conform PGS 15 Voorschrift 3. |
|
Werkplekinstructiekaart (WIK)
|
Rubriek 2 (Pictogrammen)
Rubriek 4 (EHBO bij incident)
Rubriek 6 (Morsen opruimen)
Rubriek 8 (PBM specificaties)
|
Een beknopt, 1 A4-overzicht op de werkvloer met duidelijke do's and don'ts, de verplichte handschoenen/bril en wat te doen bij huid- of oogcontact. |
|
Uitgebreid VIB (e-VIB / eSDS)
|
Bijlage: Blootstellingsscenario
Rubriek 1.2 (Gebruik)
Rubriek 8 (DNEL / RMM)
|
Controle of het eigen industriële of professionele gebruik valt binnen de beschreven gebruiksomstandigheden (Operational Conditions & Risk Management Measures). |
Veelgemaakte fouten bij inspecties
Tijdens inspecties door de Nederlandse Arbeidsinspectie of omgevingsdiensten blijken onderstaande punten de meest voorkomende overtredingen:
Valkuil 1: "Een map met VIB-PDF's is ons stoffenregister"
Een VIB beschrijft alleen producteigenschappen. Het Arbobesluit eist dat u vastlegt wat aanwezig is, waar het staat, hoe ermee gewerkt wordt en wat de geschatte blootstelling is.
Valkuil 2: Buitenlandse (Engelse of Duitse) SDS'en gebruiken
De wet eist een Nederlandstalig VIB. Zonder Nederlandse versie kan een medewerker in geval van nood of inspectie niet tijdig over de juiste instructies beschikken.
Valkuil 3: Blootstellingsscenario's (e-VIB) niet controleren
Bij levering van een e-VIB moet de downstreamgebruiker binnen 12 maanden nagaan of de eigen toepassing gedekt is door het blootstellingsscenario.
5-stappenplan: van VIB naar een actueel stoffenregister
Traditioneel VIB-beheer kost enorm veel tijd en handmatig uitzoekwerk. Zie hoe Stoffenjournaal.nl dit proces automatiseert en u het zware werk uit handen neemt:
1
Inventariseren
Breng alle aanwezige chemische producten, reinigingsmiddelen en gassen binnen uw organisatie in kaart om te bepalen van welke stoffen een VIB vereist is.
2
VIB's verzamelen
Handmatig
Tientallen leveranciers handmatig mailen, nabellen en controleren of een VIB nog actueel is.
Met Stoffenjournaal
Upload uw VIB-PDF's of verstuur met één klik geautomatiseerde VIB-aanvragen naar leveranciers vanuit het systeem.
3
Gegevens extraheren
Handmatig
Paginalange VIB's doorspitten om H/P-zinnen, grenswaarden, componenten en CAS-nummers over te typen.
Met Stoffenjournaal
Automatische extractie: Stoffenjournaal leest het VIB direct uit, herkent gevaren en checkt automatisch de SZW-lijst en grenswaarden.
4
Werkplek & PGS 15
Handmatig
Zelf complexe PGS 15 opslagtabellen napluizen, scheidingsregels uitrekenen en handmatig WIK's maken.
Met Stoffenjournaal
Automatische toetsing: Het platform toetst opslaglimieten en stoffenscheiding direct aan PGS 15 en genereert kant-en-klare werkplekinstructiekaarten.
5
Monitoring & Audit
Handmatig
Geen actueel zicht op verouderde VIB's; risico op overtredingen en boetes bij inspecties door vergeten revisies.
Met Stoffenjournaal
Actieve VIB-monitoring: Automatische signalering bij verouderde versies en continue inspectiegereedheid zonder omkijken.
Lees ook
Verdiep uw kennis met gerelateerde onderwerpen uit onze kennisbank:
VIB-beheer & Stoffenregister
Upload uw VIB’s en bouw automatisch uw stoffenregister
Stoffenjournaal.nl leest veiligheidsinformatiebladen automatisch uit. Productnamen, gevaren, CMR-indelingen, grenswaarden en ADR-transportgegevens worden direct gestructureerd voor uw Arbo-stoffenregister en PGS 15 overzicht.