Wat is een VIB?
Een gestandaardiseerd document van 16 rubrieken met gevaarseigenschappen, grenswaarden, risico's, beschermingsmiddelen, transport- en opslagvoorschriften.
REACH / ARBOBESLUIT / WETTELIJKE VERPLICHTING
Veiligheidsinformatieblad (VIB):
Veiligheidsinformatieblad (VIB):
wettelijke verplichtingen en gebruik
Het veiligheidsinformatieblad (VIB, ook SDS genoemd) is het wettelijke brondocument voor veilig werken met chemische stoffen en mengsels. Lees wat er in een VIB moet staan conform REACH art. 31 en EU 2020/878 , wanneer verstrekking verplicht is en hoe u de gegevens vertaalt naar een actueel Arbo-stoffenregister en PGS 15 opslag.
Veiligheidsinformatieblad in het kort
De vier belangrijkste pijlers van de VIB-verplichting:
Wanneer verplicht?
Voor alle als gevaarlijk ingedeelde stoffen en mengsels (CLP), PBT/zPzB-stoffen, SVHC-kandidaatstoffen en op verzoek bij specifieke concentraties.
Plicht van leverancier
Gratis en in het Nederlands, bij of vóór de eerste levering. Komt er nieuwe informatie over gevaren of maatregelen, dan stuurt de leverancier een bijgewerkt VIB (REACH art. 31 lid 9).
Plicht van werkgever
Actuele VIB's beheren, informatie vertalen naar de RI&E (Arbobesluit art. 4.2 ), werkplekinstructies opstellen en veilige opslag inrichten (PGS 15 ).
Wat is een veiligheidsinformatieblad (VIB)?
Een Veiligheidsinformatieblad (VIB) — internationaal aangeduid als Safety Data Sheet (SDS) — is een gestructureerd document dat gedetailleerde veiligheids-, gezondheids- en milieu-informatie bevat over een chemische stof of mengsel.
Het VIB is wettelijk verankerd in artikel 31 en Bijlage II van de Europese REACH-verordening (EG nr. 1907/2006) . Sinds 1 januari 2023 moeten alle VIB's in de Europese Unie voldoen aan de geactualiseerde opzet van Verordening (EU) 2020/878 , met onder meer eisen voor hormoonontregelende stoffen, nanovormen en de vermelding van de Unique Formula Identifier (UFI-code) indien die van toepassing is.
De UFI staat niet standaard verplicht in ieder VIB. Bij gevaarlijke mengsels die onverpakt worden geleverd en waarvoor een VIB is vereist, wordt de UFI in rubriek 1.1 opgenomen. Voor gevaarlijke mengsels die uitsluitend voor gebruik op industriële locaties worden geleverd, mag de UFI in rubriek 1.1 van het VIB staan in plaats van op het etiket. Dit volgt uit Verordening (EU) 2020/878 en de CLP-regels voor kennisgevingen aan vergiftigingencentra.
Het doel van het VIB is om downstreamgebruikers (zoals werkgevers, veiligheidskundigen en preventiemedewerkers) te voorzien van alle gegevens die nodig zijn om de nodige maatregelen te nemen ter bescherming van de gezondheid van werknemers, de veiligheid op de werkplek en het milieu.
Wettelijke taalvereiste voor producten op de Nederlandse markt
Volgens REACH artikel 31 lid 5 moet het veiligheidsinformatieblad worden verstrekt in de officiële taal van de lidstaat waar de stof of het mengsel in de handel wordt gebracht. Voor producten die in Nederland in de handel worden gebracht, betekent dit dat het VIB in het Nederlands wordt verstrekt. Een Engelstalig of Duitstalig VIB voldoet voor producten die in Nederland in de handel worden gebracht daarom niet aan deze taalvereiste.
Wanneer is een VIB wettelijk verplicht?
De REACH-verordening maakt onderscheid tussen situaties waarin een VIB automatisch moet worden meegeleverd en situaties waarin dit op verzoek van de afnemer verplicht is:
REACH ART. 31 LID 1
1. Automatisch verplicht
De leverancier moet het VIB ongevraagd meesturen bij de eerste levering wanneer:
- CLP-indeling gevaarlijk: De stof of het mengsel voldoet aan de criteria voor indeling als gevaarlijk volgens de CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008 .
- PBT of zPzB: De stof is persistent, bioaccumulerend en toxisch (PBT) of zeer persistent en zeer bioaccumulerend (zPzB) volgens REACH Bijlage XIII .
- SVHC-kandidaatslijst: De stof is opgenomen op de REACH-kandidaatslijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen (voor autorisatie op grond van artikel 59).
Voor gevaarlijke stoffen en mengsels die aan het grote publiek worden aangeboden of verkocht, hoeft geen VIB te worden verstrekt als voldoende informatie voor veilig gebruik wordt meegeleverd. Een downstreamgebruiker of distributeur kan het VIB wel opvragen (REACH artikel 31 lid 4 ).
REACH ART. 31 LID 3
2. Verplicht op verzoek
Is een mengsel volgens CLP niet als gevaarlijk ingedeeld, dan kan artikel 31 lid 3 een VIB op verzoek verplicht stellen. De officiële Nederlandse en Engelse taalversies verschillen bij onderdeel a; gebruik onderstaande punten daarom als signalering en niet als definitieve beoordeling van de drempel tussen 0,1 en 1 gewichtsprocent.
- Gevaarlijke stof volgens de Engelse tekst: minstens 1 gewichtsprocent in een niet-gasvormig mengsel, of minstens 0,2 volumeprocent in een gasvormig mengsel, van een stof die gevaarlijk is voor de gezondheid of het milieu.
- Een stof met bijzonder gevaar: minstens 0,1 % (gewicht) van een stof die kankerverwekkend is (categorie 2), giftig voor de voortplanting (categorie 1A, 1B of 2), huid- of luchtwegallergeen (categorie 1), of schadelijk via borstvoeding.
- Een PBT-, zPzB- of SVHC-stof: minstens 0,1 % (gewicht) van een stof die slecht afbreekt en zich ophoopt in het milieu (PBT of zPzB) of die op de kandidaatslijst van zeer zorgwekkende stoffen staat.
- Een stof met een Europese grenswaarde: een stof waarvoor een Europese grenswaarde voor blootstelling op de werkplek geldt.
Let op bij 0,1 tot 1 gewichtsprocent: de Nederlandse geconsolideerde tekst noemt in artikel 31 lid 3 onder a 0,1 gewichtsprocent, terwijl de Engelse tekst 1 gewichtsprocent noemt. Deze pagina kiest in dat bereik niet één taalversie als beslissend. Vraag het VIB altijd op en laat bij een geschil over de leveringsplicht de toepasselijke tekst juridisch beoordelen.
Wettelijke verplichtingen in de keten
Zowel de leverancier als de werkgever hebben vanuit REACH en de Arbeidsomstandighedenwetgeving duidelijke, complementaire verantwoordelijkheden:
LEVERANCIER / FABRIKANT / IMPORTEUR
Verplichtingen van de leverancier
Verantwoordelijk voor de correctheid en tijdige verspreiding van het VIB:
- Gratis levering: Het VIB moet kosteloos op papier of elektronisch worden verstrekt uiterlijk op het moment van de eerste fysieke levering.
- Actieve revisieplicht: Zodra nieuwe informatie beschikbaar komt die invloed kan hebben op risicobeheersmaatregelen of gevaren, zodra een autorisatie is verleend of geweigerd, of zodra een beperking is opgelegd, moet de leverancier onverwijld een bijgewerkt VIB sturen naar alle afnemers aan wie het product in de voorafgaande 12 maanden is geleverd (REACH art. 31 lid 9).
- Format EU 2020/878 : Het VIB moet strikt voldoen aan de 16 rubrieken en subrubrieken, inclusief de verplichte informatie over nanovormen, hormoonontregeling en de UFI-code indien die volgens CLP in het VIB moet of mag worden vermeld.
- Deskundig opgesteld: Het VIB moet zijn opgesteld door een ter zake bevoegde en opgeleide specialist (REACH Bijlage II punt 0.2.3).
WERKGEVER / AFNEMER
Verplichtingen van de werkgever
Verantwoordelijk voor veilige toepassing op de werkplek en opslag:
- Actuele veiligheidsinformatie: Voor stoffen en mengsels waarvoor REACH artikel 31 geldt, beschikt u over het actuele VIB in de toepasselijke officiële taal. Voor andere gevaarlijke stoffen beschikt u over voldoende betrouwbare veiligheids- en gezondheidsinformatie om de blootstelling te beoordelen en maatregelen te nemen. Ook gevaarlijke stoffen die tijdens het werk ontstaan, zoals lasrook of andere procesemissies, horen in de blootstellingsbeoordeling. Daarvoor is vaak geen leveranciers-VIB beschikbaar; verzamel dan andere betrouwbare informatie over gevaren en blootstelling (Arbobesluit artikel 4.2 ).
- RI&E en Stoffenregister: Het VIB gebruiken als bron voor de RI&E (Arbobesluit art. 4.2 ), grenswaardentoetsing (TGG) en het Arbo-stoffenregister.
- Voorlichting & WIK: Werknemers aantoonbaar instrueren over de blootstelling, de grenswaarden, de te nemen voorzorgs- en hygiënemaatregelen, de persoonlijke beschermingsmiddelen en wat te doen bij incidenten (Arbobesluit art. 4.10d ), bijvoorbeeld via een beknopte Werkplekinstructiekaart. Het VIB moet direct raadpleegbaar zijn voor personeel.
- Opslaginrichting (PGS 15 ): De fysische en vervoersgegevens (rubriek 7, 9, 10 en 14) toepassen voor brandveiligheid, lekbakcapaciteit en stoffenscheiding.
De 16 vaste rubrieken van het VIB
Volgens Bijlage II van REACH moet elk veiligheidsinformatieblad exact 16 genummerde rubrieken bevatten in een vaste volgorde. Beweeg of klik op een rubriek voor de volledige inhoud en praktische toepassing:
Identificatie
Gevaren
Samenstelling
Eerste hulp
Brandbestrijding
Accidenteel vrijkomen
Hantering & opslag
Maatregelen blootstelling
Fysische & chemische eigenschappen
Stabiliteit & reactiviteit
Toxicologische informatie
Ecologische informatie
Instructies voor verwijdering
Transport
Regelgeving
Overige informatie
VIB in de praktijk: Arbo-stoffenregister en PGS 15
Een VIB is geen doel op zich, maar de essentiële bouwsteen voor uw bedrijfsprocessen. In de praktijk gebruikt u specifieke rubrieken voor verschillende wettelijke doeleinden:
Veeg horizontaal om alle kolommen te bekijken.
| TOEPASSING | BENODIGDE VIB-RUBRIEKEN | WAT LEGT U VAST IN UW BEDRIJF? |
|---|---|---|
|
Arbo-stoffenregister (art. 4.2 / 4.13)
|
Rubriek 2 (Gevaren)
Rubriek 3 (Samenstelling)
Rubriek 11 (Toxicologie)
Rubriek 8 (TGG-grenswaarden)
Rubriek 15 (SZW-status)
|
Koppeling van product- en componentengevaren aan de concrete handelingen, blootstellingsduur, ruimtelijke ventilatie en gebruikte PBM op de werkplek. |
|
PGS 15 Opslag & Scheiding
|
Rubriek 7 (Opslagcondities)
Rubriek 9 (Vlampunt / toestand)
Rubriek 10 (Onverenigbare stoffen)
Rubriek 14 (ADR-klasse / VG)
|
Bepaal op basis van PGS 15:2021 , hoofdstuk 3 en de toepasselijke bijzondere hoofdstukken, welke kast of opslagruimte, lekbakcapaciteit en ventilatie nodig zijn. Voor stoffenscheiding zijn voorschrift 3.4.8 en bijlage E.2 relevant; voor ADR-klassen 2, 4 en 5.2 gelden de specifieke hoofdstukken. Welke maatregelen gelden hangt af van de klasse, de hoeveelheid, de verpakking en de opslagsituatie. Controleer bij vergunningplichtige opslag welke versie in de vergunning staat. |
|
Werkplekinstructiekaart (WIK)
|
Rubriek 2 (Pictogrammen)
Rubriek 4 (EHBO bij incident)
Rubriek 6 (Morsen opruimen)
Rubriek 8 (PBM specificaties)
|
Een beknopt, 1 A4-overzicht op de werkvloer met duidelijke do's and don'ts, de op basis van de RI&E gekozen handschoenen, bril en andere PBM en wat te doen bij huid- of oogcontact. |
|
Uitgebreid VIB (e-VIB)
|
Bijlage: Blootstellingsscenario
Rubriek 1.2 (Gebruik)
Rubriek 8 (DNEL / RMM)
|
Controle of het eigen industriële of professionele gebruik valt binnen de beschreven gebruiksomstandigheden (Operational Conditions & Risk Management Measures). |
Aandachtspunten voor VIB-beheer
Controleer bij het verzamelen en gebruiken van VIB's in ieder geval de volgende punten om aan de hiervoor beschreven informatie-, taal- en beoordelingsplichten te voldoen:
Valkuil 1: "Een map met VIB-PDF's is ons stoffenregister"
Een VIB beschrijft alleen producteigenschappen. Het Arbobesluit eist dat u vastlegt wat aanwezig is, waar het staat, hoe ermee gewerkt wordt en wat de geschatte blootstelling is.
Valkuil 2: Buitenlandse (Engelse of Duitse) VIB's gebruiken
Voor producten die in Nederland in de handel worden gebracht is een Nederlandstalig VIB vereist; zie Wettelijke taalvereiste hierboven.
Valkuil 3: Blootstellingsscenario's (e-VIB) niet controleren
Controleer bij ontvangst of het eigen gebruik en de gebruiksomstandigheden door het blootstellingsscenario zijn gedekt. Pas zo nodig de vervolgverplichtingen uit REACH artikel 37 toe.
5-stappenplan: van VIB naar een actueel stoffenregister
Traditioneel VIB-beheer kost enorm veel tijd en handmatig uitzoekwerk. Zie hoe Stoffenjournaal.nl dit proces automatiseert en u het zware werk uit handen neemt:
1
Inventariseren
Breng alle aanwezige chemische producten, reinigingsmiddelen en gassen binnen uw organisatie in kaart om te bepalen van welke stoffen een VIB vereist is.
2
VIB's verzamelen
Handmatig
Tientallen leveranciers handmatig mailen, nabellen en controleren of een VIB nog actueel is.
Met Stoffenjournaal
Upload uw VIB-PDF's of verstuur met één klik geautomatiseerde VIB-aanvragen naar leveranciers vanuit het systeem.
Uitleg & video: Stof toevoegen met een VIB
3
Gegevens extraheren
Handmatig
Paginalange VIB's doorspitten om H/P-zinnen, grenswaarden, componenten en CAS-nummers over te typen.
Met Stoffenjournaal
Stoffenjournaal zet beschikbare VIB-gegevens, mogelijke CMR-signalen en gevonden grenswaarden klaar als concept; controleer deze aan de hand van het originele VIB en de officiële bronnen.
4
Werkplek & PGS 15
Handmatig
Zelf complexe PGS 15 opslagtabellen napluizen, scheidingsregels uitrekenen en handmatig WIK's maken.
Met Stoffenjournaal
Automatische toetsing: Het platform toetst opslaglimieten en stoffenscheiding direct aan PGS 15 en genereert kant-en-klare werkplekinstructiekaarten.
5
Monitoring & actualiteit
Handmatig
Geen actueel zicht op herziene VIB's; daardoor kan verouderde veiligheidsinformatie in gebruik blijven.
Met Stoffenjournaal
Actieve VIB-monitoring: automatische signalering bij mogelijk verouderde versies en een vastgelegde documenthistorie.
Uitleg & video: VIB’s beheren en actueel houden
Officiële bronnen
De regelgeving en richtlijnen waarop deze uitleg is gebaseerd:
- REACH REACH-verordening (EG) nr. 1907/2006 Open REACH
- EU 2020/878 Verordening (EU) 2020/878 Open EU 2020/878
- CLP CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008 Open CLP
- ARBOBESLUIT Arbeidsomstandighedenbesluit Open ARBOBESLUIT
- PGS 15 2021 PGS 15:2021 versie 1.0 (voorgeschreven versie) Open PGS 15 2021
- REACH EN REACH-verordening (EG) nr. 1907/2006 — Engelse geconsolideerde tekst Open REACH EN
- ECHA SVHC ECHA-kandidaatslijst van zeer zorgwekkende stoffen Open ECHA SVHC
Lees ook
Verdiep uw kennis met gerelateerde onderwerpen uit onze kennisbank:
VIB-beheer & Stoffenregister
Upload een VIB en zet beschikbare gegevens klaar voor controle
Stoffenjournaal extraheert beschikbare gegevens uit het VIB en zet deze klaar als concept. Controleer ontbrekende of onzekere velden aan de hand van het originele VIB. Bepaal werkplekspecifieke blootstelling, maatregelen, PBM, opslagvoorwaarden en vergunningvoorschriften afzonderlijk.
Upload een VIB voor gegevensextractie
Blijvend gratis tot 3 stoffen · Geen creditcard nodig
Bekijk prijzen