Directe handelingsinstructie
Werknemers zien direct wat ze wel en niet mogen doen.
ARBOWET ARTIKEL 8 · VIB SAMENVATTING
Werkplekinstructiekaart (WIK)
Veilig werken met gevaarlijke stoffen, in één oogopslag. Een beknopte instructiekaart voor op papier én digitaal via QR-code, direct afgeleid van het veiligheidsinformatieblad (VIB).
Ondersteunt doeltreffende voorlichting volgens de Arbowet
+ gevaren · + pbm · + ehbo
KORTE DEFINITIE
Wat is een werkplekinstructiekaart?
De WIK (Werkplekinstructiekaart) is een beknopt A4-document dat de essentiële veiligheidsinformatie uit een complex VIB samenvat voor de medewerker op de werkvloer. Waar een VIB vaak 10 tot 30 pagina's telt, geeft de WIK in één oogopslag antwoord op de drie belangrijkste vragen: wat zijn de gevaren, welke beschermingsmiddelen zijn nodig, en wat te doen bij een incident?
"De WIK vervangt het VIB niet, maar vertaalt het naar direct toepasbare werkvloertaal."
Visueel en herkenbaar
Duidelijke symbolen, PBM-iconen en signaalwoorden.
Aangepast aan de werkplek
Instructies afgestemd op de specifieke handeling of afdeling.
WETTELIJKE BASIS
Voorlichting moet de werkvloer bereiken
De Arbowet verplicht werkgevers om werknemers doeltreffend voor te lichten over de risico's van gevaarlijke stoffen en de maatregelen die genomen moeten worden.
Arbowet artikel 8
Werkgevers zijn verplicht om doeltreffende voorlichting en instructies te geven over risico's.
Arbobesluit hoofdstuk 4
Specifieke regels voor gevaarlijke stoffen: blootstellingsbeheersing en verplichte inzet van de juiste PBM's.
Inspectie NLA
De Arbeidsinspectie toetst actief of werknemers aantoonbaar op de hoogte zijn van risico's op de vloer.
VASTE ONDERDELEN
Wat staat er op een goede WIK?
Alleen de relevante data voor de werkvloer. Geen overbodige ballast, maar exact wat nodig is om veilig te werken.
1. Gevaren en symbolen
Productnaam, CLP-gevarenpictogrammen, signaalwoord (Gevaar/Waarschuwing) en belangrijkste H-zinnen.
2. Persoonlijke bescherming
Handschoentype, adembescherming, veiligheidsbril en werkkleding (rubriek 8).
3. Veilig gebruik
Ventilatie-eisen, verboden handelingen, veilige opslag en overgietinstructies (rubriek 7).
4. Eerste hulp
Wat te doen bij inademing, huid- of oogcontact en inslikken inclusief spoeltijden (rubriek 4).
5. Morsen en lekkage
Absorptiematerialen, neutralisatie, ontruimings- en ventilatiemaatregelen (rubriek 6).
6. Afval en opslag
Afvoer van verontreinigde materialen (VIB-rubriek 13), opslagcondities (rubriek 7.2) en stabiliteit, reactiviteit en onverenigbare materialen (rubriek 10).
HET VERSCHIL UITGELEGD
WIK, VIB of VIB-QR-kaart?
Drie verschillende documenten die elkaar aanvullen. Zo verhouden ze zich tot elkaar in de praktijk:
Veeg horizontaal om alle kolommen te bekijken.
| Kenmerk | Veiligheidsinformatieblad (VIB) Volledig brondocument | Werkplekinstructiekaart (WIK) Praktische instructie | VIB-QR-kaart Snelle digitale toegang |
|---|---|---|---|
| Primair doel | Volledige veiligheidsinformatie | Praktische handelingsinstructie | Directe digitale toegang |
| Omvang | Vaak 10–30 pagina's | Bij voorkeur één A4; geen wettelijke limiet | 1 pagina met QR-code |
| Doelgroep | Afnemers, werknemers en hun vertegenwoordigers | Medewerkers op de werkvloer | Iedereen op de werkvloer |
| Aangepast aan werkplek | Nee, productgebonden | Ja, afgestemd op handeling | Nee, gekoppeld aan opslag/stof |
| Wettelijke basis | REACH-verordening (art. 31) | Arbowet (art. 8) en Arbobesluit | Toegangsplicht (REACH art. 35) |
| Bijzonderheden | Wettelijk verplicht van leverancier | Samenvatting in begrijpelijke taal | Digitale koppeling via QR-code |
Beste combinatie: WIK met geïntegreerde QR-code
De werknemer ziet direct de instructies én kan via de QR-code direct het volledige VIB inzien.
Waar hangt u wat op? Zie Welke kaart gebruikt u waar? op de VIB-QR-kaartpagina.
WIK VIA QR-CODE
De WIK direct digitaal op de werkplek
De QR-code opent één productpagina. Daar ziet de medewerker eerst de laatst vastgestelde WIK en kan die het meest recent vastgelegde VIB als apart PDF-document openen. Zo staan de belangrijkste gevaren, beschermingsmiddelen, eerste hulp en werkplekafspraken direct op de telefoon.
Eén ingang voor WIK en VIB
De QR-code opent de productpagina met de digitale WIK. Het volledige VIB blijft daar als apart document beschikbaar. Bestaande geprinte kaarten blijven bruikbaar zolang de informatie nog juist en veilig is.
Alleen vastgestelde informatie
Concepten en wijzigingen die nog worden beoordeeld zijn niet zichtbaar. De vorige vastgestelde WIK blijft alleen bruikbaar zolang de instructies nog juist en veilig zijn. Is een veiligheidsrelevante fout of wijziging bekend, neem de oude WIK dan direct uit gebruik en geef een tijdelijke, veilige instructie totdat een nieuwe versie is vastgesteld.
Gemaakt voor mobiel gebruik
Het noodnummer, de gevaren en vier praktische instructieblokken staan overzichtelijk onder elkaar, met aparte knoppen voor de WIK- en VIB-PDF.
In 3 stappen een complete WIK
-
1
Upload het VIB
Kies het VIB dat bij het product en de leverancier hoort en upload de PDF.
-
2
Controleer en verfijn
Vergelijk de conceptgegevens met het originele VIB en pas ze aan de feitelijke werkplek aan.
-
3
Print en hang op
Stel de gecontroleerde WIK vast, download de PDF met QR-code en plaats haar bij de werkplek.
VEELGESTELDE VRAGEN
Praktische vragen over WIK's
Is een werkplekinstructiekaart wettelijk verplicht?
Arbowet artikel 8 verplicht werkgevers tot doeltreffende voorlichting en onderricht over de risico's van gevaarlijke stoffen en de te nemen beschermingsmaatregelen. De term 'WIK' staat niet letterlijk in de wet; een werkplekinstructiekaart is een gangbaar hulpmiddel om die voorlichting vorm te geven. Of daarmee aan de wettelijke voorlichtingsplicht wordt voldaan, hangt af van de inhoud van de kaart, de werkpleksituatie, de gegeven instructie en de borging in de praktijk.
Hoe vaak moet een werkplekinstructiekaart worden vernieuwd?
Beoordeel de WIK wanneer een herziene versie van het VIB verschijnt, werkprocessen of blootstellingsomstandigheden veranderen, of een RI&E-evaluatie daartoe aanleiding geeft. Pas de WIK aan als die beoordeling laat zien dat de instructies moeten wijzigen. In Stoffenjournaal.nl worden gekoppelde WIK's gesignaleerd wanneer een nieuw VIB wordt geüpload. Een nieuw VIB past vastgestelde WIK's niet automatisch aan: het systeem maakt conceptwijzigingen die een bevoegde gebruiker controleert en accordeert voordat een nieuwe vastgestelde versie zichtbaar wordt.
Wie maakt de WIK en wie is er verantwoordelijk voor?
De werkgever is wettelijk eindverantwoordelijk voor veilige werkomstandigheden en de juiste instructies. In de praktijk stelt een preventiemedewerker, veiligheidskundige of KAM-coördinator de kaarten op. Stoffenjournaal extraheert beschikbare gegevens uit het VIB en zet deze klaar als concept. Controleer ontbrekende of onzekere velden aan de hand van het originele VIB.
Maak een duidelijke WIK voor iedere actieve werkplek
Maak een werkplekinstructiekaart als hulpmiddel voor uw voorlichting. Controleer de gegenereerde inhoud, stem die af op de feitelijke werkzaamheden en combineer de kaart met mondelinge instructie, toezicht en periodieke herhaling. Een WIK alleen toont niet aan dat volledig aan artikel 8 Arbowet is voldaan.
Officiële bronnen
- ARBOWET Arbeidsomstandighedenwet Open ARBOWET
- ARBOBESLUIT Arbeidsomstandighedenbesluit Open ARBOBESLUIT
- CLP CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008 Open CLP